Clustermunitie: België trekt aan de kar

Knack.be
24 Oktober 2007

Op 30 oktober vindt in Brussel een regionale conferentie plaats over clustermunitie, op initiatief van de Belgische regering.

2007 moest een scharnierjaar worden in de strijd tegen clustermunitie, en het lijkt er sterk op dat het dat ook wordt. "In februari is in Oslo een proces op gang gebracht dat niet meer tegen te houden is", zegt Hildegarde Vansintjan van Handicap International.

In de Noorse hoofdstad kwamen op 22 en 23 februari 49 landen bijeen die een eerste stap wilden zetten naar een internationaal verbod op clustermunitie. De humanitaire gevolgen van het gebruik van dergelijke bommen werden er onverbloemd besproken. Clustermunitie spat uiteen in honderden kleine bommetjes die onontploft blijven liggen, waardoor ze jaren na een conflict nog talloze dodelijke burgerslachtoffers maken.

Verbod

In Oslo sloten 46 van de deelnemende staten zich aan bij het toen opgestarte proces dat in een verbod moet uitmonden. Dat Oslo-proces probeert men nu steeds meer te versterken met regionale conferenties. Zo vond begin september in het Colombiaanse San José een Zuid-Amerikaanse top plaats. Met uitzondering van Brazilië en het afwezige Cuba bleken alle landen er bereid om verder over een wereldwijd verbod te praten.

Minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht (Open VLD) stelde nog voor de top in Oslo al voor om een gelijksoortig regionaal congres in Brussel te organiseren voor alle landen uit de Raad van Europa. Dat komt er op 30 oktober. De hoofdthema's worden de steun aan slachtoffers en de vernietiging van voorraden clustermunitie.

Pioniersrol

"Op dat vlak heeft België recht van spreken", zegt Vansintjan. "Bij ons zúllen de stocks vernietigd worden, en zelfs al tegen eind 2008, vroeger dan gepland." België blijft zo een pioniersrol vervullen, nadat het in 2006 als eerste de productie en het gebruik van clustermunitie verbood. Intussen pakt ons land ook de financiering ervan aan.

De Brusselse conferentie moet de laatste stap worden naar een cruciale internationale top in Wenen, op 5 en 6 december, waar voor het eerst echt zal worden onderhandeld over een wereldwijd verbod. De ngo's spreken voorzichtig van een voorlopig succes. Anderen blijven sceptisch. Grote landen zoals Rusland, China en de VS zitten nog altijd niet mee rond de tafel, en zonder hen bereik je niets, zeggen critici.

"Stigmatiserende werking"

Een argument dat geen steek houdt, vinden ze bij Handicap International. "We hebben het voorbeeld van het Verdrag voor het Verbod op Landmijnen, dat tien jaar geleden werd afgesloten. Dat is ook niet ondertekend door die grote spelers. En toch is er vandaag geen productie meer en worden er - behalve in Myanmar - geen landmijnen meer gebruikt, omdat het verdrag een danig stigmatiserende werking heeft gehad", klinkt het.

"En dat kan ook voor clustermunitie. We moeten niet wachten tot iedereen belooft ermee te stoppen. Je kunt starten met een kleine groep, en die dan zoveel mogelijk versterken. Zo komt de druk te liggen bij de landen die clusterbommen willen blijven gebruiken."

In totaal hebben zich intussen al meer dan 80 landen aangesloten en steunt de VN het Oslo-proces.